Mensen hebben behoefte aan contact met andere mensen. Affiliatie is: het opzoeken van het gezelschap van andere mensen. We hebben een intern mechanisme dat de optimale hoeveelheid sociaal contact regelt, net zoals een thermostaat voor een optimale temperatuur zorgt.
Teveel contact leidt tot de behoefte om (even) alleen te zijn, en na lang alleen zijn krijg je weer behoefte aan contact met andere mensen. In het algemeen willen mensen even vaak alleen zijn als samen met anderen, de verhouding is ongeveer fifty-fifty.

Er zijn drie hoofdmotieven voor affiliatie:

• Behoefte aan sociale vergelijking
• Behoefte om angst te verminderen
• Behoefte aan informatie
  
  Sociale vergelijking. Mensen vergelijken hun prestaties, gevoelens en meningen met die van anderen, om erachter te komen hoe zij ervoor staan of hoe zij het doen. Dit is vooral belangrijk in situaties waarin je je onzeker voelt over hoe je je zou ‘moeten’ voelen of gedragen. Het is daarbij ook van belang wie die ander is, als zo iemand in het zelfde schuitje zit als jij is er meer kans op begrip en steun.

.

Als je bijvoorbeeld een medische operatie moet ondergaan, is het fijn als je daarover kunt praten met mensen die dezelfde ingreep ook al hebben ondergan. Zijn kunnen als ervaringsdeskundigen informatie geven over hoe alles precies in zijn werk gaat en wat je kunt verwachten. In dit soort gevallen heb je meer aan de informatie van mensen die je zijn voorgegaan, dan de sociale vergelijking met lotgenoten, die nog voor hetzelfde gegeven staan.
Deze drie motieven voor affiliatie staan niet los van elkaar, ze oefenen vaak tegelijkertijd invloed uit. Het contact met anderen kan bij sommige mensen op zichzelf weer angst oproepen, wat hen ervan kan weerhouden om anderen te benaderen of aan te spreken. Het idee af te gaan of door anderen belachelijk of stom gevonden te worden, speelt dan een rol, evenals een tekort aan sociale vaardigheden.

Positieve effecten van affiliatie
In het algemeen leidt het samenzijn met andere mensen inderdaad tot vermindering van gevoelens van angst en spanning. Toch heeft het contact met anderen niet altijd een heilzaam effect. Berucht is het fenomeen van emotionele besmetting. Mensen zijnn geneigd om - vaak onbewust - de emotionele reacties van anderen over te nemen. Als de ander nerveus of bang is, in plaats van kalm, is de kans aanwezig dat je zelf bang of nog banger wordt.

Contact met mensen die zelf angst of stress ervaren, kan geheel averechts werken, vooral als je met elkaar over de wederzijdse gevoelens praat.
Ook de aanwezigheid van een partner of goede vriend kan in moeilijke situaties soms spanning oproepen, bijvoorbeeld als je je schaamt voor je eigen reacties of omdat je bang bent om afgewezen te worden.